This website no longer supports Internet Explorer 11. Please use a more up-to-date browser such as Firefox, Chrome for better viewing and usability.

Casestudie 6: Zwitserland: De ontwikkeling van de productie van biologische oliezaden met koolzaad en hennep

Cluster 2: Gewasdiversificatie onder ongunstige omstandigheden

De Zwitserse biologische vruchtwisseling zou kunnen worden gediversifieerd door het aandeel van oliegewassen in de vruchtwisseling te vergroten. Het is echter een uitdaging om oliegewassen biologisch te verbouwen en de productiekosten zijn in Zwitserland zeer hoog. Om de kosten te verlagen, wil deze casestudy de productie stabieler en efficiënter maken. Er worden ook directe markten ontwikkeld om de belangrijkste retailers te omzeilen.

Wat zijn de belangrijkste problemen die ten grondslag liggen aan het ontstaan van de casestudy? Het productierisico voor koolzaad is relatief hoog. De kans op ernstig opbrengstverlies is groot door het grote aantal stuifmeelkevers, de sterke onkruiddruk en de beperkte stikstofvoorziening. Als gevolg hiervan zijn de binnenlandse prijzen voor biologisch geproduceerde olie vrij hoog in vergelijking met geïmporteerde biologische olie. Dit heeft geleid tot grote afzetproblemen.

Een belangrijke detailhandelaar in Zwitserland heeft de verkoop van Zwitsers biologisch koolzaad (gecertificeerd met het "bud"-label van Bio Suisse, de vereniging van Zwitserse biologische boeren) stopgezet. Zij zouden geïnteresseerd zijn in Zwitsers biologisch koolzaad, maar alleen als de verkoopprijs kon worden verlaagd. Bovendien zijn de twee belangrijkste Zwitserse retailers slechts gedeeltelijk geïnteresseerd in andere oliën, aangezien zij al een zeer breed scala aan oliën in hun schappen hebben. Er is een potentieel om de productie van hennep verder te ontwikkelen, maar alleen voor directe verkoop.

Hoe wordt het probleem aangepakt en welke actoren zijn erbij betrokken? In 2000 is al een proefproject gestart toen het onderzoeksinstituut voor biologische landbouw(FiBL) in samenwerking met Biofarm (een Zwitserse biologische landbouwer en handelssamenwerking) begonnen is met het uitvoeren van veldproeven om de productie van biologische koolzaad in Zwitserland te ontwikkelen.

Vervolgens worden bij FiBL en Agroscope (Zwitsers landbouwkundig onderzoeksinstituut) veldproeven uitgevoerd om stuifmeelkevers te bestrijden met steenmeel of een olfactorische afleidingstechniek. Ook worden servicegewassen getest met als doel onkruid beter te bestrijden en de productiekosten dienovereenkomstig te verlagen. De ervaringen uit 2018 hebben aangetoond dat servicegewassen in de biologische landbouw minder effectief waren dan in de conventionele landbouw. In de biologische landbouw is er een groter risico op concurrentie voor voedingsstoffen, licht en water.

De verwezenlijking van een goedkopere en eenvoudigere manier om biologisch koolzaad te telen kan een van de belangrijkste Zwitserse detailhandelaren (goed voor ongeveer 40 % van de verkoop) ervan overtuigen om de verkoop van Zwitsers biologisch koolzaad weer op gang te brengen.

De teelt van hennep is vrij nieuw en wordt door verschillende biologische boeren gepromoot. Er zijn tal van informele initiatieven waarbij de technische adviesondersteuning ontbreekt of ontoereikend is. Biofarm, FiBL en de verzamelaar en verwerker "Alpenpioniere" werken samen om de productie van hennep in Zwitserland te ontwikkelen.

Oplossing onderzocht Er is meer onderzoek nodig om de productie van koolzaad verder te ontwikkelen. Met name de uitvoering van tests voor een betere bestrijding van stuifmeelkevers is van belang. De FiBL-akkerbouwgroep test ook verschillende dienstgewassen (op het landbouwbedrijf) in koolzaad en in stroken. Vangstgewassen zorgen voor een goede en snelle dekking, concurreren met onkruid en kunnen ook plagen verminderen. Er worden technische folders ontwikkeld om de resultaten te communiceren en aanbevelingen te geven aan de boeren. Waardeketenactoren, waaronder de producenten, raken meer met elkaar verbonden door middel van persoonlijke contacten met onderzoekers, adviseurs en verwerkers, en ook dankzij evenementen als veldbezoeken. Uiteindelijk wil het casestudyteam de markt voor directe verkoop ontwikkelen om de productie van oliegewassen te verhogen en de biologische rotaties dienovereenkomstig te diversifiëren.

Verwacht resultaat

  • Het opzetten van de biologische koolzaadproductie voor de voedsel- en industriesector in Zwitserland.
  • Het vinden van nieuwe methoden om de opbrengst van biologisch koolzaad te stabiliseren.
  • Het vinden van nieuwe manieren om de kosten van de biologische koolzaadproductie te verlagen met behulp van servicegewassen.
  • Het opzetten van nieuwe biologische oliegewassen zoals hennep om de vruchtwisseling te diversifiëren.
  • Het ontwikkelen van de markt voor directe verkoop van oliegewassen zoals hennep.
  • Het ontwikkelen van de technische kennis over hennep.
  • Het uitwisselen van kennis met andere projectpartners.

Relevantie voor de DiverIMPACTS-doelstellingen? Deze casestudy draagt bij aan een meer gediversifieerd agrarisch landschap met een lagere impact op het milieu en de productie van ecosysteemdiensten. Dit laatste is het directe gevolg van een lager gebruik van inputs in dergelijke systemen. Bovendien kunnen de verschillende geïmplementeerde technieken in de biologische landbouw ook de conventionele sector inspireren en leiden tot meer positieve effecten in het algemeen. Ten slotte wordt de markt voor biologisch koolzaad en hennep ontwikkeld door ook het scala aan mogelijke afzetmogelijkheden te diversifiëren (rechtstreekse verkoop). Van bijzonder belang is de ontwikkeling van de productie van koolzaad met een hoog oliegehalte, wat verder bijdraagt tot een hoger inkomen voor de landbouwers.

Contact opnemen met

  • Hansueli Dierauer, FiBL, leider van de casestudie
  • Sylvain Quiédeville, FiBL, case study monitor

Video

Teelt van koolzaad en bestrijding van stuifmeelkevers (juni 2016). Realisatie: Thomas Alföldi, FiBL.