This website no longer supports Internet Explorer 11. Please use a more up-to-date browser such as Firefox, Chrome for better viewing and usability.

Casestudie 9: Italië: Diversificatie van teeltsystemen voor harde tarwe in een semi-aride omgeving met sullaklaver, hennep en kikkererwten

Cluster 2: Gewasdiversificatie onder ongunstige omstandigheden

Het identificeren van geschikte trajecten voor innovatieve agronomische oplossingen en opties voor de waardeketen vormen een belangrijke doelstelling in de casestudy, in een agro-klimatologische context die een smal spectrum aan alternatieven biedt op het gebied van gewasdiversificatie. Casestudie 9 komt voort uit de noodzaak om akkerbouwsystemen op basis van durumtarwe te diversifiëren in droge en regenachtige omstandigheden op Sicilië. Aangezien monocultuur en grote tarweverlengingen het Siciliaanse landschap vaak hebben gekenmerkt, is het gebruik van peulgewassen in de vruchtwisseling vaak de meest voorkomende keuze geweest om monoculturen te doorbreken. Het testen van opties voor de teelt van sullaklaver of kikkererwten in vruchtwisseling met durumtarwe op Sicilië maakte dus deel uit van de voorlopige veronderstellingen voor de casestudy. Meer recente ontwikkelingen op het gebied van de regelgeving en de markt laten een veelbelovend perspectief zien voor de invoering van een 'retro-innovatie' in de Siciliaanse akkerbouwsystemen: hennep.

Wat zijn de belangrijkste problemen die ten grondslag liggen aan het ontstaan van de casestudy? De strategieën voor het omgaan met klimaat en economische grillen vormen het belangrijkste ingangspunt. Dit is voor de actoren in de casestudy vooral duidelijk geworden door het verlies aan bodemvruchtbaarheid en -erosie en door inkomensinstabiliteit.

Op Sicilië wordt de gewasdiversificatie buiten de gebruikelijke teelten belemmerd door de semi-aride omstandigheden die kenmerkend zijn voor de meeste regionale gebieden, inconsistente regenval, schaarse irrigatievoorzieningen en watertoegankelijkheid, ongeschikte of niet-winstgevende alternatieve markten en een gebrek aan competenties en technische bijstand op het gebied van agro-ecologische oplossingen. De identificatie van geschikte routes voor innovatieve agronomische oplossingen en opties voor de waardeketen in de Siciliaanse context is dus dringend noodzakelijk. Een gunstiger sociotechnisch klimaat is in zicht, zoals blijkt uit de uitbreiding van de biologische landbouw op Sicilië; het is de regio met het grootste biologische areaal, dat de afgelopen jaren aanzienlijk is gegroeid (de laatste cijfers laten een toename zien van 17% in 2017 en 31% van het Siciliaanse landbouwareaal is gecertificeerd als biologisch).

De diversificatie van de waardeketen blijft een grote uitdaging en een belangrijk aandachtspunt van de casestudy. De barrières werken op meerdere niveaus: milieu (de semi-aride toestand beperkt de diversificatiemogelijkheden), economie (marktstarheid en gebrek aan beleidsondersteuning) en cognitief (weerstand tegen het onderzoeken van agronomische en marketingalternatieven). Toch lijken de sociaal-culturele lock-ins niet onoverkomelijk; casestudy-actoren zien al een veelbelovende dynamiek in niche- en innovatieve gebieden zoals herontdekking van lokale/anciënte granen, innovatieve waardeketens voor lokale/Europese markten en opties die voortkomen uit de mogelijkheden van de circulaire economie.

Hoe wordt het probleem aangepakt en welke actoren zijn erbij betrokken? Uitgaande van informele bijeenkomsten van verschillende actoren is een 'Sulla Club' opgericht om te bepalen in hoeverre sulla klaver een geldige agronomische en economische optie in Sicilië kan zijn, met inbegrip van haar roeping voor biogasproductie en gebruik van digestaat voor bodemvruchtbaarheid en koolstofopslag. De 'Sulla Club' bundelde verschillende actoren in de waardeketen (boeren, veredelaars, molenaars en onderzoekers) om opkomende kwesties in Siciliaanse akkerbouwgewassen te bespreken.

De daaropvolgende betrokkenheid van de belanghebbenden die door de casestudy in de eerste fasen werd uitgevoerd, identificeerde verdere gewasdiversificatiemogelijkheden, die hennep in de rotatie introduceren. Dit was het gevolg van een recente ontwikkeling van de wetgeving in Italië, die wettelijke belemmeringen voor de teelt, verwerking en verkoop van hennep en van hennep afgeleide producten uit de weg heeft geruimd. Bijgevolg hebben twee extra landbouwbedrijven zich aangesloten bij de casestudiegroep die baanbrekende expertise op het gebied van hennep inbrengt.

De kerngroep van de casestudie is dus geëvolueerd met de deelname van twee onderzoeksinstellingen(FIRAB en CREA) en vier Siciliaanse boerderijen (Frasson boerderij - conventioneel, Pottino boerderij - biologisch, en Crisafulli Mill en Kibbò boerderij - overgang naar biologisch) met heterogene boerenorganisaties, vruchtwisselingen, pedoklimatologische omstandigheden en referentiewaardeketens.

Gezien deze diversiteit in pedoklimatologische omgevingen, management en marketingopties, onderzoekt de casestudy vooral:

  • organisatorische en agronomische oplossingen op bedrijfsniveau;
  • technische en marktopties voor durumtarwe, een belangrijk gewas in de regionale akkerbouwsector;
  • relevante waardeketentrajecten voor andere belangrijke gewassen in de rotaties.

Oplossing onderzocht De ontwikkeling van de casestudy heeft de focus gedeeltelijk verlegd. Terwijl de agronomische opties om de duurzaamheid van durumtarwe te vergroten een van de drijvende krachten blijven, onderzoekt de casestudie in toenemende mate de socio-technische determinanten voor de introductie van hennep in de rotatie. In het bijzonder zal in samenwerking met werkpakket 5 een marktonderzoek worden uitgevoerd om barrières en mogelijkheden voor op hennep gebaseerde waardeketens te analyseren.

Ook de rol van andere soorten in de vruchtwisseling en het bedrijfsinkomen, namelijk peulvruchten als sullaklaver en kikkererwten, zal worden onderzocht op hun agronomisch potentieel en economische levensvatbaarheid.

Verwachte resultaten Het bepalen van de effectiviteit en schaalbaarheid van gewasdiversificatieopties in semi-aride contexten behoren tot de gewenste effecten van het casestudieplan. Door te werken aan verschillende innovatie niches en sociotechnische contexten wil de case study de validiteit van verschillende diversificatietrajecten testen en vergelijken, zowel op het niveau van de boerderij als op het niveau van de waardeketen.

Het uiteindelijke doel van de casestudy is om levensvatbare transitiepaden te bieden die regionale en nationale belanghebbenden en beleidsmakers kunnen overwegen in hun streven naar meer duurzaamheid in de landbouw onder zware klimatologische omstandigheden.

Relevantie voor de DiverIMPACTS-doelstellingen Hoe gewasdiversificatie kan worden gecombineerd met marktdiversificatie en de belangstelling van de consument voor nieuwe voedingsmiddelen is een van de belangrijkste bijdragen van de casestudy 9 aan DiverIMPACTS.

Meer informatie

Contact opnemen met

  • Luca Colombo, FIRAB, leider van de casestudy...
  • Giovanni Dara Guccione, Casestudy-monitor

Links

ansa.it: InSicilië il Rinascimento rurale passa dalla canapa zenodo .org: Grote wiet en wiet picciotta